സാമ്പത്തിക വളർച്ചയേക്കാൾ ഉപരിയായി മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം വിപുലപ്പെടുത്തുന്നതാണ് വികസനം എന്ന അമർത്യ സെന്നിന്റെ മൂലസിദ്ധാന്തത്തെ കേരളം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു; ഉയർന്ന വരുമാനമില്ലാതെയും മാനവ വികസനം സാധ്യമാണ്. പക്ഷേ ഇപ്പോഴും വരുമാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള "വികസിത് ഭാരത് 2047" (Viksit Bharat 2047) ആണ് ദേശീയ വികസന അളവുകോൽ. കേരളത്തിന് സമാനമായ ശിശുമരണനിരക്ക് ഇന്ത്യയിലെമ്പാടും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, പ്രതിവർഷം 500,000-ത്തിലധികം ശിശുക്കളുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാമായിരുന്നു.
സമ്പത്തിന്റെ പുനർവിതരണം, ക്ഷേമം, ജനാധിപത്യം എന്നിവയേക്കാൾ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നതുമൂലം ഈ ഞെട്ടിക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യം അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തേക്കാൾ സമ്പന്നവും വേഗത്തിൽ വളരുന്നതും സാമ്പത്തിക വികസനത്തിന്റെ മാതൃകയായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതുമായ ഗുജറാത്ത് എടുക്കുക. കേരളത്തിലെ ബഹുമുഖ ദാരിദ്ര്യ നിരക്ക് ഗുജറാത്തിലേതിന്റെ ഇരുപതിലൊന്ന് മാതമാണ്, ശിശുമരണനിരക്ക് ഗുജറാത്തിലേതിന്റെ നാലിലൊന്നും. കൂടാതെ, കേരളത്തിലെ 87% സ്ത്രീകൾക്ക് കുറഞ്ഞത് 10 വർഷത്തെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസമുണ്ട്, എന്നാൽ ഗുജറാത്തിൽ ഇത് 38% മാത്രമാണ്. അതുപോലെ, ഗുജറാത്തിൽ 47% പുരുഷന്മാർക്ക് മാത്രമാണ് 10 വർഷത്തെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസമുള്ളതെങ്കിൽ, കേരളത്തിൽ അത് 82% ആണ്. കേരളത്തിൽ 20-24 വയസ്സിനിടയിലുള്ള സ്ത്രീകളിൽ 2.9% പേർ മാത്രമാണ് 18 വയസ്സിന് മുമ്പ് വിവാഹിതരായത്; എന്നാൽ ഗുജറാത്തിൽ ഇത് 18% ആണ്. അഞ്ച് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികളിൽ ശരീര ശോഷണമുള്ളവർ (wasted) കേരളത്തിൽ 10.9% ആണെങ്കിൽ ഗുജറാത്തിൽ അത് 20.2% ആണ്. ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളിലെ മലമൂത്ര വിസർജ്ജനം കേരളത്തിൽ ഇല്ലാതായപ്പോൾ (0%) ഗുജറാത്തിൽ അത് ഇപ്പോഴും 32% ആണ്. ഔദ്യോഗിക കോവിഡ്-19 മരണക്കണക്കുകളേക്കാൾ ഒന്നര ഇരട്ടി അധിക മരണങ്ങളാണ് കേരളത്തിൽ ഉണ്ടായതെങ്കിൽ ഗുജറാത്തിൽ അധിക മരണങ്ങൾ 33 ഇരട്ടിയായിരുന്നു.
| സൂചകം | കേരളം | ഗുജറാത്ത് | താരതമ്യത്തിലെ വ്യത്യാസം |
|---|---|---|---|
| ബഹുമുഖ ദാരിദ്ര്യ നിരക്ക് | ഗുജറാത്തിലേതിന്റെ 1/20 | അടിസ്ഥാന നിരക്ക് | കേരളത്തിൽ 20 മടങ്ങ് കുറവ് |
| ശിശുമരണ നിരക്ക് | ഗുജറാത്തിലേതിന്റെ 1/4 | അടിസ്ഥാന നിരക്ക് | കേരളത്തിൽ 4 മടങ്ങ് കുറവ് |
| 10 വർഷമെങ്കിലും സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ സ്ത്രീകൾ | 87% | 38% | കേരളത്തിൽ 49 ശതമാന പോയിന്റ് കൂടുതൽ |
| 10 വർഷമെങ്കിലും സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ പുരുഷന്മാർ | 82% | 47% | കേരളത്തിൽ 35 ശതമാന പോയിന്റ് കൂടുതൽ |
| 18 വയസ്സിനു മുമ്പ് വിവാഹിതരായ 20–24 വയസ്സുകാരായ സ്ത്രീകൾ | 2.9% | 18% | ഗുജറാത്തിൽ ആറിരട്ടിയിലധികം |
| അഞ്ചു വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികളിലെ ശരീരശോഷണം (Wasting) | 10.9% | 20.2% | ഗുജറാത്തിൽ ഏകദേശം ഇരട്ടി |
| ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ തുറസ്സായ മലവിസർജനം | 0% | 32% | കേരളത്തിൽ 32 ശതമാന പോയിന്റ് കുറവ് |
| ഔദ്യോഗിക കോവിഡ് മരണനിരക്കിനേക്കാൾ അധികമായ മരണങ്ങൾ | 1.5 മടങ്ങ് | 33 മടങ്ങ് | ഗുജറാത്തിലെ അനുപാതം കേരളത്തിലേതിന്റെ 22 മടങ്ങ് |
കൂടാതെ മാനവ വികസനവും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും പരസ്പരവിരുദ്ധമായ പ്രക്രിയകളല്ല. സാമ്പത്തിക വിദഗ്ദ്ധനായ കെ.പി. കണ്ണൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നതുപോലെ, ദേശീയ വളർച്ചയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ജനസംഖ്യാ ഘടനയിലുണ്ടായ മാറ്റം (demographic transition) ആളോഹരി വരുമാന വളർച്ചയിൽ പ്രതിവർഷം 1% വർദ്ധനവ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ കുടിയേറ്റം സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടുകയും ചെയ്തു.
എല്ലാവർക്കുമുള്ള മാതൃക ഭൂരിപക്ഷ ദേശീയത ഇന്ത്യയുടെ വലിയൊരു ഭാഗത്തെ സ്വാധീനിക്കുമ്പോഴും കേരളം അതിന്റെ 70-ാം വാർഷികത്തിലും മതേതരത്വത്തിന്റെയും ബഹുസ്വരതയുടെയും ഒരു കാഴ്ചപ്പാട് നൽകുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴയ ക്രിസ്ത്യൻ, മുസ്ലീം സമൂഹങ്ങളുടെ സഹവർത്തിത്വത്തിലും സഹസ്രാബ്ദങ്ങളായുള്ള ആഗോള വിനിമയ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ സാർവദേശീയ മനോഭാവത്തിലുമാണ് ഇത് കെട്ടിപ്പടുത്തിരിക്കുന്നത്. ഇത് വിവിധ മതസമൂഹങ്ങൾക്കിടയിൽ അധികാര പങ്കിടലിന്റെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്രമം വളർത്തിയെടുക്കുകയും നിയമസഭകളിലും മന്ത്രിസഭകളിലും അവരുടെ ജനസംഖ്യാനുപാതികമായ പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു. നിലവിലെ കേരള നിയമസഭയിൽ 51% ഹിന്ദുക്കളും 25% മുസ്ലീങ്ങളും 24% ക്രിസ്ത്യൻ എം.എൽ.എമാരുമാണുള്ളത്; ഇത് അവരുടെ ജനസംഖ്യയുമായി ഏകദേശം പൊരുത്തപ്പെടുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള അധികാര പങ്കാളിത്തം ആഗോളതലത്തിൽ പോലും വളരെ അപൂർവ്വമാണ്.
മുസ്ലീങ്ങളെ തുല്യ പൗരന്മാരായി ശാക്തീകരിക്കുന്നതിൽ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കേരളം ഏറ്റവും മുന്നോട്ട് പോയിട്ടുണ്ട്. അതുവഴി ഭരണഘടനയുടെ അടിസ്ഥാന ദർശനം സാക്ഷാത്കരിക്കാനാണ് കേരളം ശ്രമിക്കുന്നത്. ശക്തമായ ജനാധിപത്യത്തിന് മത മൈത്രിയോടൊപ്പം സാമൂഹ്യ മൂലധനവും (social capital) ആഴത്തിലുള്ള പൗരസമൂഹ ഇടപെടലുകളും ആവശ്യമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്ത്രീ സ്വയംസഹായ കൂട്ടായ്മകളിലൊന്നാണ് കുടുംബശ്രീ, കൂടാതെ രാജ്യത്തെ സാന്ത്വന പരിചരണ (palliative care) സേവനങ്ങളുടെ 60 ശതമാനത്തോളം കേരളത്തിലാണ്. ഭരണകൂടത്തെയും എല്ലാ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളെയും ചോദ്യം ചെയ്യാനും അവയെ കൂടുതൽ ജനാധിപത്യപരമായ ദിശകളിലേക്ക് ഉന്തിക്കയറ്റുവാനും പ്രാപ്തിയുള്ള സ്വതന്ത്ര സംഘടനകളുടെയും ശബ്ദങ്ങളുടെയും വലിയൊരു നിരയാണ് കേരളത്തിലെ പൗരസമൂഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത.
മതം, ഭക്ഷണരീതി, സംസ്കാരം, രാഷ്ട്രീയം, വികസനം എന്നിവയിലെല്ലാം കേരളം പുലർത്തുന്ന ഈ വേറിട്ട സ്വഭാവം എന്നാൽ ഹിന്ദു ദേശീയവാദികളുടെ സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ ആശങ്ക പടർത്തുന്നു. അതിനാൽ, 70-ാം വർഷത്തിൽ കേരളം അഭൂതപൂർവ്വമായ ഒരു വെല്ലുവിളിയാണ് നേരിടുന്നത്: ദേശീയ ആശയധാരയുടെ ഏകതാനതയിൽ നിന്നുള്ള നിരന്തരമായ ശത്രുത. ഈ ശത്രുത സാംസ്കാരിക തലത്തിൽ മാത്രമല്ല, രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായ മാനങ്ങളുള്ളതും അതിനാൽ ഫെഡറലിസത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ്.
എന്നിരുന്നാലും, കേരളം ഒരു പൂർണത കൈവരിച്ച "മാതൃക"യല്ല. സ്ത്രീകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് അദ്ധ്വാനിക്കുന്ന താഴെത്തട്ടിലുള്ള സ്ത്രീകൾ, ദളിതർ, ആദിവാസികൾ, കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾ തുടങ്ങിയവർക്ക് ഇനിയും തുല്യമായ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. സമത്വത്തിന്റെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും വാഗ്ദാനങ്ങൾ യാഥാർഥ്യമാക്കാനുള്ള നിരന്തരമായ പോരാട്ടത്തിലാണ് അവർ. വർത്തമാനകാലത്തെ വിമർശനാത്മകമായി ചോദ്യം ചെയ്ത് അതിന്റെ നിശബ്ദതകൾ തുറന്നുകാട്ടുക എന്ന തത്ത്വചിന്തകനായ മൈക്കൽ ഫൂക്കോയുടെ സൈദ്ധാന്തിക മനോഭാവമാണ് അവർ ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്.
കേരളത്തിന്റെ മുൻകാല നേട്ടങ്ങൾ എന്നാൽ പാരിസ്ഥിതിക പ്രതിസന്ധി, വൃദ്ധജനസംഖ്യയുടെ വർദ്ധനവ്, സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾ, കുടിയേറ്റങ്ങളെ ആശ്രയിക്കൽ, പിടിമുറുക്കുന്ന നവലിബറലിസം തുടങ്ങിയ വർത്തമാനകാല വെല്ലുവിളികൾക്ക് പരിഹാരമാകില്ല.
എന്നിരുന്നാലും സ്വന്തം ചരിത്രത്തിന്റെ ഒരു നിർണായക വഴിത്തിരിവിൽ നിൽക്കുന്ന ഇന്ത്യക്ക് ആത്മപരിശോധന നടത്താനുതകുന്ന ഒരു കണ്ണാടിയായി കേരളം @70 ഇപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു.